Gelişmişlik, Gelişmiş Ülke

Gelişmişlik nedir? Gelişmişlik ülke bireylerinin refah içerisinde yaşayabilmesi midir? Özgür bireyler olabilmesi midir? Hak ve hürriyetlerin fazla olması mıdır? Aslında gelişmişlik adına onlarca soru sorabiliriz. Gelişmişliği en çok etkileyen faktörler ekonomik olsa da irdelemekte fayda var.

Ülkemizde geçim sıkıntısı yaşanmaya başlandığı zaman hemen bir çok kıyaslama ile karşı karşıya kalırız. Gerçi ülkemizde geçim sıkıntısının olmadığı, bütün vatandaşların hayatlarından memnun olduğu bir dönem var mı? O da tartışılır. Kıyaslamaların yapıldığı ülkelere gelişmiş ülkeler diyebiliriz. Almanya, İsveç, Finlandiya, Fransa, ABD, Kanada vs ülkeler olmasa kıyaslamaları hangi ülkelerle yapacağız? Asgarî ücret belirlendiğinde hemen, "Almanya'da asgarî ücret şu." Zam haberleri geldiğinde, "Kanada'da asgarî ücretle bunları alabiliyorsunuz." Otomobil vergileri arttığı zaman, "bu parayla Almanya'da üç tane araba alırsın." gibi söylemleri, haberleri görürsünüz. 

Yukarıda saydığımız, gelişmiş ülke dediğimiz ülkeler neden gelişmiş? Gelişmişlik kritikleri nelerdir? Anlatmaya başlayalım: 

Öncelikle gelişmiş ülkelerde kişi başına düşen gelir yüksektir. Bu kritere ülke milli gelirinden bağımsız olarak bakılır. Hindistan gibi G20 içerisinde yer alan, dünyanın 7-8. büyük ekonomisine sahip olan ama kişi başı milli gelirin düşük olduğu ülkeler, gelişmiş ülkeler değillerdir. Düşünsenize dünyanın en büyük 20 ekonomisi içerisinde ama gelişmiş ülke değil. Çünkü 1.4 milyar nüfus olunca kişi başına düşen gelir bir hayli düşük oluyor. Bugünün parasıyla 2 bin dolar civarı. Nüfusu 3-5 milyon olup milli gelir sıralamasında ilk 50'ye girmekte zorlanıp kişi başına 50 bin dolar düşen ülkeler var. Kısacası ilk parametrelerden biri kişi başına düşen gelirin yüksek olması.

Diğer bir husus milli gelirin dengeli dağıtılması. En fazla kazanan grupla, an az kazanan arasındaki makas ne kadar dar ise gelişmişlik o derece yüksektir. Her ne hikmetse kişi başı milli gelirin yüksek olduğu ülkelerde bu oran (makas) düşükken, gelişmekte olan ve gelişmemiş olan ülkelerde bu oran daha fazla 

Yeraltı kaynakları bakımından oldukça zengin olan ülkeler gelişmiş ülke sayılır mı? Günümüzde petrol, doğalgaz bakımından zengin ülkeler bulunmakta. İhracatının büyük bir kısmını petrol ürünleri oluşturan ülkeler de zenginleşmekte ve milli gelirleri artmaktadır. Hâliyle kişi başına düşen milli gelirleri de fazladır. Milli gelirleri her ne kadar fazla olsa da milli gelirin dengeli dağılmadığı ortadadır. 

İnsanların hak ve hürriyetlerinin geniş olduğu ülkeler de gelişmiş ülkelerdir. Özgürlük alanlarının geniş olduğu, insanların kendini serbestçe ifade edebildiği ülkeler de bu sınıfta yer alır. İnsanların daha özgür olduğu ülkelerde kişi başı milli gelir de yüksektir, milli gelirin de daha dengeli dağıldığı gözükmektedir.

Özetlemek gerekirse, bu sınıflandırmayı kıyas yaparak gerçekleştiriyoruz. Tıpkı otomobillerde dayanıklılık testinin piyasadaki en dayanıklı otomobili baz alarak yaptığımız gibi. Dünyada ekonomisi büyük, kişi başı milli geliri yüksek, millî geliri daha dengeli dağılan ülkeler gelişmiş olarak sınıflandırıyoruz. Bugün gelişmiş ülke denilen ülkeler bir anda yok olsalar, dünyanın en gelişmiş ülkelerinden biri biz olabiliriz.